کتاب رویای آدم مضحک اثر فئودور داستایفسکی

کتاب «رویای آدم مضحک» اثر «فئودور داستایفسکی» است که «رضا رضایی» آن را ترجمه کرده است. داستان‌های مجموعه‌ی رؤیای آدم مضحک به دوره‌های مختلفی از فعالیت ادبی نویسنده تعلق دارند. داستان‌های «آقای پروخارچین» و «پولزونکوف» تلاش نویسنده را برای ایجاز در بیان نشان می‌دهد. در «دزد شرافتمند» برای نخستین‌بار با ایده‌ای روبه‌رو می‌شویم که بعداً در جنایت و مکافات پرورش می‌یابد. «درخت کریسمس و ازدواج» شاید از لحاظ هنری کامل‌ترین داستان داستایفسکی در دوره‌ی اول نویسندگی‌اش باشد. «ماری دهقان» شرحی واقعی از زندگی داستایفسکی در زندان است. داستایفسکی در پوشش طنز داستان «کروکودیل» به جریان‌های غرب‌گرا و علم‌پرستان حمله می‌کند. در داستان «رؤیای آدم مضحک» با داوری نهایی داستایفسکی درباره‌ی انسان روبه‌رو می‌شویم. این مجموعه داستان توسط نشر «ماهی» چاپ شده است.

عشق به نوع بشر

این داستان در سال 1877 نوشته شده است. در این کتاب داستایوفسکی نگاه و دیدش را به بشر را به تصویر می کشد. این کتاب  به همراه جند داستان کوتاه دیگر  از او چاپ شده است. در خلاصه داستان رویای آدم مضحک آمده است: «استان، افکار و تجربیات مردی را روایت می‌کند که در نظرش، هیچ چیز در دنیا ارزشی برایش ندارد. او که تصمیم به خودکشی گرفته؛ به طور تصادفی با دختر کوچکی رو به رو می‌شود و در جریان داستان، هنگامی که خوابش می‌برد؛ به رؤیایی فرومی‌رود که دیدگاه او را نسبت به زندگی و جهان تغییر می‌دهد و عشق به خود و دیگر انسان‌ها را در وجود او زنده می‌کند. داستان، هنگام پرسه زدن راوی و شخصیت اصلی داستان، در خیابان‌های سن پترزبورگ شروع می‌شود. رؤیای آدم مضحک را می‌توان داوری و برداشت نهایی نویسنده درباره‌ی انسان دانست. نام این داستان، نام یک مجموعه داستان کوتاه از فیودور داستایوفسکی نیز هست.»

روانکاو روح بشر

داستایفسکی از معدود نویسندگان تاریخ ادبیات جهان به شمار می‌آید که آثارش در رشته‌های روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، فلسفه و شاخه‌های علوم انسانی بحث‌ها و منازعات قابل توجهی ایجاد کرده است. متخصصان و پژوهشگران اعصاب و روان، به داستایفسکی توجه خاصی نشان داده‌اند. او خود بارها از بیماری صرع‌ یاد کرده و تعدادی از قهرمان‌های رمان‌های او نیز دچار حمله‌های صرعی می‌شوند مانند «استاوروگین» در فریفتگان، «اوردینف»  در صاحب‌خانه، «گولیادکین» در دوگانگی و پرنس میشکین در رمان ابله. نوشته‌های داستایفسکی کمک بسیاری به فهم و شناخت حمله‌های صرعی کرده است. «جنایت و مکافات» یکی از سه شاهکار او در کنار ابله و برادران کارامازوف، پس از انتشار، همواره در دپارتمان‌های روان‌شناسی جهان به عنوان اثری که به زیبایی به توصیف حالت‌های روحی جنایتکار (آشفتگی‌ها، تب‌ها و هذیان‌های راسکلنیکف) در قبل و پس از جنایت پرداخته، مورد توجه بوده است. زیگموند فروید، پدر علم روانکاوی رمان «برادران کارامازوف» را به دلیل دربرداشتن تحلیل‌های روانکاوی بسیار تحسین کرده است. او با توجه به علاقه‌ای که به داستایفسکی داشت، در سال ۱۹۲۸ مقاله‌ای تحت عنوان «داستایوفسکی و پدرسالاری» منتشر کرد و در آن شخصیت او را مورد بررسی قرار داد.

داستایوفسکی، نویسنده ای تاثیرگذار

در مورد داستایوفسکی آمده است: «داستایفسکی فعالیت ادبی خود را با ترجمه‌ی آثار ادبی فرانسه آغاز کرد. تعدادی نمایش‌نامه نیز نوشت که در آن‌ها از شیلر آلمانی الهام گرفته بود. در بیست و چند سالگی به فعالیت خود افزود تا هم اعتقادات فلسفی‌اش را ابراز کند و هم به وضع مادی‌اش سر و سامان دهد، و ضمنا به شهرت و افتخار دست یابد. از نمایش‌نامه‌هایش چیزی به جا نمانده جز نام بعضی از آن‌ها، مانند مری استوارت و بوریس گادونوف و یانکل یهودی (به سبک تاجر ونیزی شکسپیر). اما درباره‌ی ترجمه‌هایش اطلاعات بیشتری در دست است. در دهه‌های ۱۸۳۰ و ۱۸۴۰، رمان‌های فرانسوی نیز مانند تئاتر در پترزبورگ طرفداران بسیار یافته بود. نوشته‌های اونوره دو بالزاک، اوژن سو و ویکتور هوگو برای کتابخوان‌های روس بسیار جاذبه داشت. مثلاً در سال ۱۸۴۳ که بالزاک به مدت سه ماه به پترزبورگ رفت، از او در حد قهرمانان استقبال کردند. از مهم‌ترین کارهای داستایفسکی ترجمه ‌ی اوژنی گرانده بود. یکی از زندگی‌نامه ‌نویسان داستایفسکی می‌گوید که «مترجم لحن عاطفی رمان را غلیظ ‌تر کرد... و با قلم او داستانِ مصیبت‌های اوژنی به قصه ‌ی رنج و عذاب دختر جوان تیره ‌بختی تبدیل شد... ناشران حجم کار مترجم را به ثلث تقلیل دادند.»